Yıllık ücretli izin, işçilerin en temel haklarından biri olarak uzun mücadeleler sonucunda kazanılmıştır. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nda da yerini bulan bu hak, işçilerin vazgeçemeyeceği ve devredemeyeceği bir adalet olarak güvence altına alınmıştır.
Yıllık ruhsat sırasında bir öbür işte çalışan amale tespit edilirse, işveren bu işçiye ödenen ücreti geri talep edebilir. Ancak, işverenin bu konuda tasarrufu vardır. İsterse göz yumar, isterse yaptırım uygular. Eğer işveren ücreti geri isterse, amale yıllık izni sırasında yaptığı çalışma için ücretini boşa almış olur.
İŞTEN ÇIKARMA DURUMU VE KIDEM TAZMİNATI
Yıllık ruhsat sırasında öbür bir işte çalışmanın işten çıkarmaya yol açıp açamayacağı konusunda yasada bir hüküm bulunmamaktadır. Ancak, bazı işverenler, işçilerini işten çıkarabiliyor. Özellikle işçi, işverenin rakip firmasında çalışıyorsa, işveren bunu sadakat borcuna aykırı kabul edebilir.
YARGITAY’IN KARARI
Yargıtay, yıllık izinde rakip firmada çalışan işçinin işten çıkarılmasını “geçerli fesih sebebi” olarak kabul etmektedir. Bu durumda, amale ihbar ve kıdem tazminatı alma hakkına sahiptir. Yargıtay’ın 2011/91 sayılı kararına göre, amale kıdem tazminatını alabilir, ancak işten çıkartılması geçerli bir sebeple yapılmışsa, bu hal haklı fesih sayılır.
İŞÇİNİN ÖDEMESİ GEREKEN DİĞER ÜCRETLER
İşveren, yıllık izinde çalıştığını tespit ettiği işçisinden sadece ücretini değil, aynı zamanda gelir vergisi, sosyal sigorta primi ve işsizlik sigortası primi gibi öbür ödemeleri de talep edebilir. Bu nedenle, yıllık ruhsat sırasında öbür bir işte çalışmanın işçiye maliyeti yalnızca ücretle sınırlı kalmaz.
YILLIK İZİN SÜRELERİ VE HESAPLAMA YÖNTEMİ
Yıllık izne adalet kazanabilmek için işçinin en az bir yıl çalışmış olması gerekmektedir. Çalışma süresine göre yıllık ruhsat süreleri değişmektedir: 1-5 yıl arası çalışanlar 14 gün, 5-15 yıl arası çalışanlar 20 gün, 15 yıldan fazla çalışanlar ise 26 gün yıllık ruhsat hakkına sahiptir.
İZİN ÜCRETİ ÖDEMELERİ
Kanuna göre işveren, işçiye ruhsat süresine ilişkin ücreti izne çıkmadan önce peşin veya avans olarak ödemek zorundadır. Bu, işçilerin yıllık ruhsat sürelerini planlamalarına ve tatillerini rahatça geçirmelerine yardımcı olur.
Yıllık ruhsat sırasında öbür bir işte çalışmak, çalışan için ciddi sonuçlar doğurabileceği için, işçilerin bu konuda dikkatli olmaları ve iznin amacına müsait hareket etmeleri aka ehemmiyet taşır. Ahmet Kıvanç, yıllık ruhsat sırasında uyulması gereken kuralların altını çizerken, işçilerin hakları ve yaptırımlar konusunda daha dikkatli olmalarını öneriyor.
News
